Last December, a distinguished British-American scholar told me that his grandfather, who was a local politician in a small town in Briton and who did not have a deep knowledge about the global politics, was nevertheless know to everyone in that small town as an expert on world politics. He gained this reputation because he would often say “in the spring the Balkans will face conflict,” and he was almost always right.

I mention this story for two reasons: first, to reflect on the difficult history of this European region and, second, to show that often it is much easier to predict the future for this region than it is to explain recent or past developments. Here, I will try to keep the focus on the difficult part–I will try to explain why recent developments unfolded as they have. I argue that in order to create a sustainable peace and integrate the Balkans into the rest of Europe, there is a stark need for capacity building and education throughout the region.

The Western Balkan region has three chronic problems. First, none of the states that comprise the region have the capacity to function at a reasonable level. Second, there is little co-operation between these state and no realistic long-term strategies of how to build cooperation. Finally, the entire region continues to suffer economically and is in desperate need of reforms that create a sustainable economic and social base in each country.

GDP is a good first indicator to get an overall sense about the development stage of a country. Comparing GDP rates of the countries of the Western Balkans illustrates the diversity of the region and the disparity among neighboring countries. The highest GDP in the region is in Croatia, with more than 6,000 euro per capita per year, while the lowest GDP can be found in Kosovo, at about 1,000 euro per capita per year. Factoring in the informal economy, the real GDP should be something higher than the statistics indicate. Distinctions also arise when looking at the map in terms of where the countries of the region are regarding the EU-integration process. Two groups can be clearly identified: in the first group of candidate countries are Croatia, Turkey and the former Yugoslav Republic of Macedonia, while in group of potential candidates includes Albania, Bosnia and Herzegovina, Kosovo, Montenegro, and Serbia.

All of the Western Balkan countries would like to believe that EU membership is no longer a question of ‘if,’ but of ‘when.’ However, just as other member states, the countries of the Western Balkans will need to meet the same membership criteria before they can qualify. The membership criteria, which are often referred to as the ‘Copenhagen Criteria’ consist of:

  • stability of institutions, the rule of law, human rights and respect for and protection of minorities;
  • functioning market and competitive economy;
  • the ability to take on the obligations of the EU membership.

In an effort to support the integration process, both within these countries and in the region as a whole, the European Commission has planed to spend approximately 4 billion euros between 2007 and 2011. This funding, called the pre-accession instrument (IPA), and is by far the largest amount provided by the EU to any region in the world. However, the amount of foreseen support for the Western Balkans hardly seems sufficient when one considers that it is the equivalent to 30 euros per capita per year. EU enlargement experts argue that the EU should adapt its enlargement strategies so that they address the specific situation in the Western Balkans.

Because the countries of the Western Balkans have made little progress in recent years on EU integration, many experts argue that the EU should rethink its enlargement strategy. On the one hand, there is the argument that the conditional approach that brought Central European countries into the EU is not working in the Western Balkans. On the other hand, the European Union’s capacity to enlarge to include the Western Balkans seems to be exhausted. Additional barriers to enlargement continue to pop up, such as the amendment to the French Constitution requiring a national referendum to be held on any future EU expansion following that of Croatia. The good news for the Western Balkans may be that the French government has again initiated the procedures to change this rule introduced shortly before the unsuccessful referendum on the EU’s constitution. This provides yet another example of how much more complex the process has become since the last wave of enlargement, since it now depends on political developments within the EU as well. In other words, it seems as though the Western Balkan countries have missed the “easy train” to the EU.

In addition to EU support for the Western Balkans, support has been sent from other countries as well, including the US, Japan and Canada. For example, US aid for the region in the phase immediately following the conflicts in Bosnia and Herzegovina and Kosovo was much greater than other post-war countries throughout the world. This illustrates that the familiar claim that the Europeans are the payers and the Americans are the players in the Balkans is not entirely true. Experience shows that the combination of American hard power and European soft power has worked well in the Balkans. Europeans should also recognize that whenever something difficult had been done in the Balkans, it was done through US leadership. At the rhetorical level, the United States and the European Union have identified rule of law and democracy promotion as strategic priorities for transatlantic cooperation in the region. The two partners have recently cooperated closely in the Western Balkans on the final status of Kosovo.

I join the many scholars and policy makers who have underlined the need for multi-level cooperation and reconciliation in the region. However, I do not have a clear recipe for how cooperation could lead to sustainable results when regional actors do not create basic preconditions for successful cooperation, such as mutual recognition of states as equal partners. No example illustrates this more clearly than the relationship of Serbia and Kosovo, which shows how difficult is to achieve cooperation and reconciliation.

The lack of real accountability of both international and local authorities, and the arbitrary implementation of the rule of law has not helped the democratization process. Western Balkan countries are still weak states with ethnically divided societies. Instead of achieving democratic ownership, countries such Bosnia and Herzegovina or Kosovo remain international protectorates. Kosovo in particular is faced simultaneously with economic transition and a nation-building process, which pose huge political, social and economic challenges. Today, Kosovar society is at a turning point, hoping to move from this transitional phase to an open society.

Croatia, Macedonia, and Albania have achieved a much higher degree of political stability, with a clearer perspective. By contrast, Serbia seems paralyzed at the crossroads between two incompatible choices: 19th century ethno-nationalism and European integration. The Western Balkan region merits unlimited support for a stable future. The best support for the people living in Serbia is to recognize the independence of Kosovo. Sending unclear signals to the people living in the region would only be a further boon for nationalistic politicians. The political and economic future of the Western Balkans is primarily a matter of the EU integration process: the interventions in the Balkans during the 1990s will be justified only if all countries in the region, sooner rather than later, become EU and NATO member states.

Last February’s declaration of Kosovo’s independence, based on the, and its prompt recognition by many countries is closing a chapter of European history. Three guidelines led this process: first, the international community excluded the option of returning Kosovo to Serbian control, as it was before 1999 or changing Kosovo’s borders and would not allow Kosovo to form a union with neighbouring states. Thus, Kosovo has declared its sovereignty in coordination with the key players of the international state community and not in a unilateral manner. It would serve the interests of every state in the Western Balkan region to recognize the reality and to look forward to EU and NATO integration as key factors for stability in this region. This is the only way to achieve a win-win situation for all the countries of the region and for the international community involved in this region as well. Unfortunately, it is difficult to disregard the strong emotions that are the result of the region’s long history. But it is also important to realize that the emotional tone that has dominated politics in the Western Balkans is also the cause of the wars and conflicts there, and this cycle should be brought to an end.

Serbia’s plan to create a “functional partition of Kosovo” has been widely rejected by the international community, by the Kosovar authorities, and by the Kosovar people (including Kosovar Serbs), since it would create a situation of permanent tension and would create dysfunctional states. The Western Balkan countries need functional states and integrated societies. The only way to achieve this is by creating strong, representative and accountable governments. In Serbia, this means that politicians should spend their energy and resources on concrete, social problems such as the economy, education and infrastructure.

The most important element in creating cooperative and democratic societies the Western Balkans is education. Increased efforts to improve the quality of education would help local economies and contribute to stability and development. However, statistics show that education and research are two of the lowest priorities in the Western Balkans’ regional and domestic political agendas. As a result, many highly skilled people have left the region, which has contributed to what is known as brain-drain. If these societies are to create capable governments and achieve inter-regional cooperation and European integration, functional political elites are needed. Therefore, education plays the most important role in achieving integrated societies, cooperation and the important local ownership of the system. Countries with unstable and problematic transitions, such as in the Western Balkans, tend to become chronically dependent societies, and this offers neither a solution for the countries themselves nor for the international community which is trying to help them.

In 1991, the foreign minister of Luxembourg, Jacques Poos, proclaimed that “the hour of Europe has struck.” The implication was clear-the European Community had a moral responsibility to intervene in the Yugoslav crisis in order to prevent an escalation of the conflict. Europe’s difficulties in coping with the challenges posed by the disintegration of Yugoslavia were obvious for long time. Instead of preventive and solution-oriented actions, the EU has often acted only after conflicts were already underway. Today, the EU perspective of the Western Balkan countries continues to be problematic. Recent developments in the Western Balkan region (especially the independence of Kosovo) illustrate that the dissolution of Yugoslavia has finally ended. This offers the EU a second chance to take the initiative and seize the opportunities that it had missed before. The EU must find a way to speak with one voice on the Balkans and to offer a concrete roadmap for the region. Nothing less than full EU membership for the region would lead to a win-win situation for the countries in the region and the EU itself.

Simply put, the challenge of the Western Balkan countries in the twenty-first century is how to revive the state in order to provide good governance as a prerequisite for reconstruction and reconciliation of weak states and divided societies. EU integration and sustainable peace cannot be acheived in the Western Balkans without functional elites, and neither societies and nor education systems can be integrated without functional states.

Source: https://www.wilsoncenter.org/publication/349-capacity-building-and-education-for-stability-and-integration-kosovo-and-the-western

Presented on 28 May 2008 at the Woodrow Wilson International Center for Scholars, Washington D.C.

Aty ku arsimi, studimet dhe hulumtimet nuk janë cilësore, as fushat dhe veprimtaritë tjera shoqërore dhe institucionale nuk mund të jenë cilësore. E që sistemi i arsimit, studimet dhe hulumtimet në Kosovë kryesisht nuk janë cilësore, është e ditur dhe e pranuar gjerësisht.

Duke u nisur nga përvoja dhe vëzhgimet sistematike se si punohet dhe veprohet në Universitetin e Prishtinës (UP), ne, duke qenë njëkohësisht anëtarë të stafit akademik të UP-së, propozojmë publikisht që institucionet përgjegjëse të trajtojnë seriozisht gjendjen e krijuar në institucionin kyç të arsimit të lartë, në UP, dhe të thirrin në jetë një Komision Kombëtar për Etikë Shkencore në Universitetin e Prishtinës.

Ne jemi të shqetësuar pa masë nga mungesa e integritetit akademik në mësimdhënie dhe në publikime shkencore tek një numër jo i vogël i kolegëve të UP-së dhe jemi të indinjuar sidomos nga skandalet e vazhdueshme në UP, përfshirë publikimet e librave dhe artikujve „shkencorë” në shtëpi botuese dhe në revista, ose të trilluara ose me kualitet tepër të ulët, për t’u avancuar në thirrje akademike. Andaj ndihemi të obliguar të reagojmë dhe propozojmë publikisht masa përkatëse lidhur me gjendjen e përgjithshme në UP.

Kjo thirrje publike i drejtohet para së gjithash institucioneve dhe udhëheqësve që kanë përgjegjësi institucionale apo individuale për gjendjen e përgjithshme në UP, si: Strukturave udhëheqëse dhe tërë stafit akademik në UP, Këshillit Kombëtar të Shkencës, Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës, Ministrisë së Arsimit, Shkencës dhe Teknologjisë së Kosovës dhe Kuvendit të Kosovës.

Misioni i UP-së, universitetit më të madh dhe më të rëndësishëm në Kosovë, sipas Statutit, përfshinë „avancimin e dijes, ideve kreative dhe shkencës” dhe ndër të tjera synon të krijojë standardet më të larta në fushën e kërkimeve shkencore. Thirrjet në diploma, teza doktorature, teza master e publikime në revista të rreme e të dyshimta, e deri në skandaloze, me qëllim për t’u punësuar dhe për t’u avancuar në thirrjen akademike në UP, përbëjnë shkelje të hapura të misionit të universitetit dhe njëkohësisht dëmtojnë rëndë kredibilitetin e tij dhe para së gjithash edhe të ardhmen dhe zhvillimin e shoqërisë në përgjithësi.

Ne mendojmë se përveç sfidave të përgjithshme me rendin e ligjin në Kosovë, pesë faktorë kanë ndikuar drejtpërsëdrejti në këtë situatë të rëndë në UP. E para është kultura e pritshmërisë se stafi akademik do të avancohet automatikisht, pas një kohe të caktuar, pa marrë parasysh punën dhe cilësinë e punës së tyre akademike. E dyta është mungesa e pozitave që janë kryesisht ose kryekëput për mësimdhënie në UP dhe të cilat nuk do t’i krijonin presion stafit akademik, i cili mund të jetë duke dhënë kontribut qenësor në mësimdhënie. Bazuar në kontratë, stafi akademik në UP paguhet vetëm, dhe vetëm për aktivitetin mësimdhënës, por jo edhe atë kërkimor, përderisa avancimi kërkon edhe dëshmi të një numri të konsiderueshëm hulumtimesh e publikimesh shkencore. E treta, shumë komisione profesionale për zgjedhjen e personelit akademik  konsiderojnë punën e tyre të tillë që nuk kërkon më shumë se sa verifikimin teknik se a e kanë dorëzuar kandidatët dokumentacionin e plotë (p.sh. certifikatën e lindjes), kurse puna e tyre duhet të jetë vlerësimi i kontributit shkencor dhe atij të përgjithshëm të kandidatëve. E katërta ka të bëjë me mosrespektimin e kritereve në dhënien e thirrjeve akademike si dhe gradave shkencore, doktoraturave, thirrjeve master etj., nga universitet vendore dhe nostrifikimin e atyre të fituara jashtë vendit. Dhe, e pesta, por jo më pak e rëndësishme, ka të bëjë me politizimin sistematik të UP-së dhe krijimin e një kulture të mosndëshkimit të keqpërdoruesve, mashtruesve dhe manipuluesve ordinerë. Është realitet që edhe atëherë kur dalin në shesh rastet kur një numër i konsiderueshëm i stafit akademik, shpesh në bashkëpunim me stafin administrativ e menaxhues, bën falsifikime të dokumenteve, notave, keqpërdor pozitën duke nënshkruar referate për avancime akademike apo ndarje të titujve shkencore pa asnjë kriter e bazuar në falsifikime e manipulime, nuk pason asnjë ndëshkim.

Prandaj, kërkojmë me ngulm:

1. Krijimin e një Komisioni Kombëtar për Etikë Shkencore në Universitetin e Prishtinës, i asistuar edhe nga ekspertë ndërkombëtarë të fushave përkatëse, i cili do ta verifikojë vërtetësinë e të gjitha diplomave dhe thirrjeve akademike të stafit akademik të UP-së dhe rezultatet e këtij verifikimi të jenë publike dhe transparente. Për më shumë Komisioni Kombëtar për Etikë Shkencore në Universitetin e Prishtinës duhet të hartojë rekomandime të obligueshme për risistemimin e pozitave dhe thirrjeve akademike, varësisht nga kualifikimet përkatëse të personelit akademik;
2. Të shqyrtohen propozimet për modifikimin e Statutit dhe akteve tjera normative të UP-së duke garantuar autonomi për njësitë e UP-së dhe parandalimin e ushtrimit të ndikimit nga politika ditore;
3. Garantimin e transparencës së zgjedhjes dhe punës shkencore e mësimore të stafit akademik. Një hap i menjëhershëm është krijimi i ueb faqeve në domenin e universitetit për të gjithë anëtarët e stafit akademik, ku paraqitet në mënyrë të detajuar lista e punimeve shkencore dhe CV-të e plota të tyre;
4. Krijimin dhe garantimin e kredibilitetit akademik e profesional në Rektorat, i cili ka munguar dhe vazhdon të mungojë për një kohë të gjatë;
5. Që MASHT-i dhe UP-ja të ndërmarrin hapa konkret në mbrojtjen e standardeve të publikimeve shkencore dhe sigurimin e transparencës së punës së secilit anëtar të komunitetit akademik. Ndër të tjera, ne, autorët e kësaj thirrje publike anëtarë të stafit akademik të UP-së, kërkojmë të përmirësohet infrastruktura ligjore dhe administrative për nostrifikimin e diplomave të fituara jashtë vendit në mënyrë që të mos vazhdohet të njihen diploma të dyshimta dhe të lëshuara pa kriter.

Dalja nga rruga e errët e punës jo cilësore si dhe mashtrimeve sistematike dhe shkeljeve të normave elementare të etikës shkencore e akademike nuk është e lehtë e as e shpejtë. Por, hapi i parë që duhet të ndërmerret nga institucionet përgjegjëse dhe individët e përgjegjshëm është t’i bëjnë të qarta kërkesat për sanimin dhe përmirësimin e gjendjes ekzistuese. Ne po e bëjmë këtë për universitetin më të madh në vend, i cili e ka një rol kyç në dhe për shoqërinë, të bindur se vazhdimi i status quos nënkupton, në fakt, ashpërsim të pushtimit aktual nga e keqja.

Arben Hajrullahu (Departamenti i Shkencës Politike, UP)
Qëndrim Gashi (Departamenti i Matematikës, UP)

Dhjetor 2013

Kohë më parë në ndërtesën e Fakultetit Filologjik në hyrje të kampusit të UP-së është shkruar një thënie e presidentit Kenedi  “Liria pa dituri është gjithmonë  në rrezik”. Nuk i kam të qarta arsyet pse u shkrua kjo thënie, ndoshta ishte rastësi, por edhe rastësisht bëhen veprime  që mbijetojnë shekuj. Edhe nëse vënia e kësaj thënie ka qenë rastësi, ajo është vënë në kohën e duhur dhe sot ndodhet në vendin e duhur.

Kur është fjala për thënie, ato veçohen si kujtese dhe kujdes ndaj autoriteteve, në përvjetorë dhe ngjarje që lidhen me ta apo si ftesë (vërejtje) në momente të caktuara në të cilët ndodhet institucioni (apo shoqëria) të cilit i dedikohet ajo në formë të një mbishkrimi. Gjykuar sipas momentit në të cilën ndodhet shoqëria jonë mund të kuptohet arsyeja e dytë: Liria është në rrezik sepse institucionet e shtetit menaxhohen nga, padituria dhe krimi i organizuar, kurse institucioni që për mision ka përgatitjen e shoqërisë së ditur ka devijuar pa kthyeshëm nga rruga ligjore dhe është kapur nga krimi i organizuar dhe format e ndryshme të korrupsionit.  Këtu vetëm një gjë nuk është mjaft të qartë dhe vetëm për lexuesin e painformuar mirë: Nëse iniciatori i vënies së thënies e ka bërë këtë edhe për të pasqyruar gjendjen e mjerueshme të institucionit që e menaxhon (jo krejtësisht për fajin e tij), apo është ky një  veprim që ka për qëllim “të  dekorojë shtëpinë me ngjyrat më të bukura kur asaj tash veç tërësisht i është lënduar statika”.

Nuk më takon mua të merrem më tepër me thënien, as  lirinë (çlirimin dhe çlirimtarët) në kuptimin e përditshmërisë ton politike e as me shtetin si qeverisje me atdheun,  mos për asgjë tjetër sepse është më e lehtë dhe më dobiprurëse, por vetëm në situata të mjerimit politik, të thuhet se unë nuk merrem me politikë e si rrjedhoje nuk kam as përgjegjësi. Kjo edhe për një arsye sepse më është e çartë se heshtja është më pak e rrezikshme dhe më dobiprurëse sesa mos puna në shoqërinë tonë.  Megjithatë heshtja skajshmërish zhgënjyese prezentë në UP dhe më gjerë në shoqëri, shkakton panik dhe zvogëlon shpresë për një të ardhme më të ndritur.

Duke qenë mësimdhënës universitar për më tepër se tri dekada e konsideroj se është minimum i obligimit njerëzor të artikuloj edhe publikisht një qëndrim timin lidhur me Universitetin e Prishtinës nga i cili, në përgjithësi, përfituam shumë, edhe si shoqëri edhe si individë. Këtë e pranojnë të gjithë, përfshirë edhe ata që, ndoshta edhe pa dashje, kontribuuan dhe po kontribuojnë në rënin e autoritetit që ky institucion gëzonte në shoqërinë kosovare.

Thonë se e keqja nuk ka fund dhe kjo, e përkthyer në gjuhën e matematikës shprehet kështu: Nuk ekziston kufiri i poshtëm i se keqes. Mirëpo, ekziston një nivel i së keqes i cili bëhet shqetësim-thuhet se e keqja ka marrë përmasa shqetësues. Në atë moment para njerëzve të arsyeshëm shtrohen dy dilema: të luftohet e keqja që mund të jetë sfiduese dhe me rrezik të mos suksesit, apo të bashkëjetohet me të keqën që është qetësia rrënuese por dobiprurëse në mjerimin tonë politik e institucional.

Sa i përket Universitetit të Prishtinës përmasat e së keqes ka kohë që janë bërë shqetësuese. Menaxhimi i UP-së, nën kontrollin e rreptë politik, po degjeneron. Grupe individësh të akomoduar mirë ne jetën akademike dhe që, për interesat e tyre në vendimmarrje, shpërdorojnë edhe grupe studentesh, më nuk arrijnë të fshehin sjelljet joakademike, rrugaçërie, kriminalitet e amoraliteti. Ata janë faktorizuar aq shumë sa e kanë shndërruar ketë institucion në pronë private të tyre, kurse imazhin e  mirë që me vite e kishin krijuar studentet e mrekullueshëm dhe stafi i përkushtuar në ketë Universitet e kanë rrënuar pakthyeshëm.

Pse ndodhi kështu? Jo rrallë, pas luftës, është dëshmuar se papërgjegjësia e bartësve të funksioneve menaxheriale, përfshirë këtu edhe stafin akademik të UP, rezulton me veprime që më shumë i shkojnë një kategorie të inkriminuar të njerëzve sesa akademikëve. Ndërkaq, guximin njerëzor dhe intelektual e kanë zëvendësuar përshtatja me të keqen, servilizmi dhe interesi. Termi “intelektual” në mjerimin tonë politik e institucional është i papërcaktuar, i keqkuptuar, i keqinterpretuar dhe i keqpërdorur deri në zhgënjim. Jo çdo individ që ka arritur gradën shkencore në Kosovë do të duhej të quhej intelektual.
Për hir të së vërtetës, struktura të caktuara akademike brenda UP bënë përpjekje disa herë që të pengojnë shtrirjen e ndikimit të strukturës parapolitike që tash po stabilizohej në vendimmarrje në UP. Mirëpo, forca e përdorur nga kjo strukturë ishte joproporcionale dhe skajshmërisht mafioze, gjë që bëri që  përpjekjet e tilla  të dështojnë që në embrion. Përpjekja e fundit serioze u shënua në vitin 2006 kur UP kishte rastin të shkëputet nga kthetrat e së keqes, mirëpo si asnjëherë më parë dhe për asnjë qellim tjetër madhor nacional, institucionet e shtetit të përkrahura edhe nga qarqe të caktuara ndërkombëtare dhe spektri politik opozitar (që në këtë rast kishte rol vendimtar) kishin arritur konsensus që rezistencën ta shuanin përfundimisht. Kështu edhe ndodhi, u instalua paligjshmëria në vend të ligjshmërisë, u zëvendësuan të diturit me mediokër  dhe përfundimisht, edhe në UP u vendos pushteti i shefit (kapos). Në fushatat zgjedhore aspak të ndershme, qe u zhvilluan më pastaj dukej sheshazi se kjo ishte kërkesë që shtrohej dhe kriteri mbi te cilin vlerësohej.

Po kush është shefi? Nuk e besoj se ndokush e di se kush është shefi në UP, por, unë e di sikurse të gjithë të tjerët se shefi nuk është shef. Nga ana tjetër vërehet sheshazi se tash shefi vendos për çdo gjë dhe nga shefi varet edhe niveli i lirive akademike në UP, kurse ligjet mbi arsimin e lartë që i miratoi Kuvendi i Kosovës po mbeten relikte kohe të pa zbatuara ndonjëherë. Kështu përfundimisht UP është bërë një institucion ku me ndershmëri, sinqeritet, profesionalizëm  dhe zell në punë  kurrë nuk do të arrish qëllimin e dëshiruar.

Është interesant se edhe koha  punonte për interesat e “frymës së re” në UP.  Gjenerata entuziaste që kishte vënë themelet e jetës akademike në UP tash po përfundonte shekullin e vet të punës, kështu që në emër të ripërtëritjes së kapaciteteve akademike në një kohë kur nevojat po shtoheshin gjithnjë e me tepër, u krijua hapësirë e mjaftueshme për shpërdorime të papara deri atëherë. Në pjesën e stafit të ri akademik kryesisht zgjidhen kandidatë që nuk i plotësojnë kushtet ligjore dhe, në shumë raste, me recensione e procedura të falsifikuara nga vet ata, por edhe nga komisionet recensuese, dhe e tërë kjo ndodhë sheshazi dhe me dijen e udhëheqjes së UP. Zgjedhja bëhet sipas preferencave politike, përfitimeve materiale apo lidhjeve familjare. Votimi në pako për zgjedhjet e stafit akademik në Senatin e UP është bërë mekanizmi më i sofistikuar i mbulimit të krimit në këtë fushë. Është e mjaftueshme të nxirret një statistikë e të pranuarve në punë në këto vite në UP, në çfarëdo pozite, e të konstatohet se kriter dominant i pranimit ishte nepotizmi, përkatësia politike dhe interesi material. Si pasojë, sot njësitë akademike janë mbushur me kuadro që e kishin vështirë të  merrnin një notë kaluese pa ndonjë zhagitje të gjatë ose herë-herë pa anashkalimi të procedurave, kurse  UP është degraduar aq sa tash më nuk ka gjasë të kryej misioni e vet.

Së shpejti u promovuan linjat e fabrikimit të “kuadrit shkencor” pa respektimin e kritereve akademike, e cila krijon përshtypjen e gabuar për kapacitetin shkencor të Universitetit, ose thënë ndryshe numri relativisht i madhe doktoratave dhe magjistraturave të përfunduara në një periudhë relativisht të shkurtër është në shpërputhje të plotë me kapacitetet shkencore dhe pajisjet laboratorike në UP.  Anashkalimi procedurave akademike në këtë fushe është përcjellë me veprime devijante që ka rezultuar me produkt jocilësor dhe të dëmshëm për zhvillimin e arsimit të lartë në Kosovë. Organet e Universitetit asnjëherë nuk e kanë bërë të qartë se transmetimin e informacionit shkencor mund ta bëjnë vetëm ata që kanë informacion shkencor  dhe që, në një masë, janë pjesë e këtij informacioni e kursesi ata të cilët gradat shkencore i kanë arritur në rrugë joligjore. Vetëm zbatimi rigoroz i procedurave akademike dhe transparenca e plotë në këtë fushë mund të ju ndërprenë hovin dukurive devijante që janë në fazë të avancuar të shtrirjes. Si pasojë sot njësitë akademike të UP janë mbushur me kuadro që e kanë vështirë të marrin notë kaluese në lëndën që e ligjërojnë vet.

Meqë ky shkrim mori si shkas një thënie, po e vazhdoj edhe me një thënie tjetër të profesorit tim të respektuar nga i cili mësova shumë, jo vetëm nga matematika. Në vitin 2006, në një situatë shokuese, kur i mbyllet dera e fakultetit nga studentët të instrumentalizuar nga parapolitika, e me qëllim të pengimit të një mbledhje zgjedhore që duhet të mbahej atë ditë, i lodhur nga mosha dhe vapa e qershorit dhe i indinjuar me përmasën e arrogancës dhe papërgjegjësisë së dekanit që instruktonte studentët, fshiu djersen nga balli dhe artikuloj një thënie e cila më mbeti në kujtese tërë jetën:  Ekziston një vijë e gjelbër e dinjitetit njerëzor nën të cilën kur njeriu bie nuk mbetet më njeri! tha ai me at rast.  Edhe pse profesori im tash më nuk jeton, gjatë gjithë kohës më pastaj, por edhe gjatë shkrimit të këtyre rreshtave disa herë kam shikuar raportet e mija me këtë vijë. E tërë kjo përmes pyetjes që të përgjithësuar po e shtroj për të gjithë në UP: Cili nga ne gjatë punës tonë, pa dashje, apo duke u përshtatë me të keqen për interes të çfarëdo lloji mbeti pa rënë nën këtë vijë?  Në përgjigje fshihet arsyeja pse sot UP është i zhveshur nga identiteti dhe misioni i tij dhe është vënë në rrugëkryqin e autostradave të krimit të shoqërisë shqiptare të Kosovës, të cilat autostrada në disa raste kalojnë nëpër dyert e institucioneve të shtetit. Kush do ta ndihmoj atë dhe ne brenda tij t’i kthehemi ligjit dhe punës së mirëfilltë me studentët? Fundja, mësimdhënia për të cilën jemi përcaktuar që në fillim është mision e jo mundësi për vardisje politikës dhe politikanëve me inteligjencë të munguar e kriminalitet të tepruar.

Për ata lexues të kujdesshëm që për shkak të mosinformimit mund të kenë vërejtje se pse është heshtur deri tash, me respektin më të madh i përkujtoj një përgjigje të shkurtër që e kam dhënë për këtë çështje në ish të përditshmen Rilindja të datës  15.06.2000. “Para së gjithash do të duhej që UP të lirohet nga individët pa biografi universitare dhe të tillët që këtë e konsiderojnë si vend ku mund t’i realizojnë interesa  e tyre personale, qoftë edhe me veprime kriminale, të tillë ka, ne i dimë, por mjerisht ne po heshtim. Mendoj që në këtë moment më së tepërmi duhet të punojmë në eliminimin e ndikimit të tyre në vendimmarrje në Universitet. Nëse këtë nuk e bëjmë, pasojat do të jenë shumë më shumë fatale se ato të fillimit të viteve 90”.

Prof. Dr. Ramadan Zejnullahu
Autori është profesor i rregullt i Departamentit të matematikës të FSHMN.

Arben Hajrullahu intervistë lidhur me misionin e EULEX, Voice of America 2008.